خون یک مایع لازم در بدنه که مواد مغذی و اکسیژن رو به سلولا و اندامای مختلف بدن میرسونه. واسه اونکه خون خیلی راحت در رگا حرکت کنه، باید غلظت مناسبی داشته باشه. غلیظ شدن بیش ازحد خون و به دنبال اون تشکیل لخته خون در بدن باعث گردش خون ضعیف و در بعضی موارد سکته قلبی و مغزی می شه. پزشکان به خاطر رقیق کردن خون در افرادی که به دلیل مریضیای خاص یا سابقه سکتهای مغزی و قلبی، بیشتر در خطر خطر لخته شدن خون قرار دارن، معمولا داروهای رقیق کننده خون رو تجویز می کنن. همراه ما باشین، در این مطلب به معرفی اسامی داروهای رقیق کننده خون و هم نحوه ی تاثیرگذاری و خطرات اونا می پردازیم و در آخر شما رو با چند خوراکی رقیق کننده خون آشنا می کنیم.

 

داروهای رقیق کننده خون داروهایی هستن که باعث می شن خون به آسونی در رگا و شریاناتون جریان یابد. این داروها از تشکیل یا بزرگ تر شدن لختهای خون جلوگیری می کنن. اونا واسه درمون بعضی از شکلای مختلف مریضیای قلبی، مشکلای قلبی و بقیه مریضیایی که می تونن خطر تشکیل لختهای خون رو افزایش بدن، به کار می رن.

داروهای رقیق کننده خون می تونن در برابر حمله قلبی و سکته مغزی از فرد محافظت کنن اما خطراتی هم به همراه دارن: مثلا اونا باعث می شن که در صورت بریده شدن جایی از بدن تون، بیش ازحد عادی خونریزی کنین.

فواید نجات بخش داروهای رقیق کننده خون بیشتر بیشتر از خطرات احتمالی شونه. بااین حال مهمه که قبل از شروع مصرف اونا از فواید و خطرات احتمالی شون خبردار شین.

داروهای رقیق کننده خون کدامند؟

دو نوع رقیق کننده خون هست. اولین نوع، داروهای ضدانعقاد خون نامیده می شن. اینا مانع لخته شدن خون شما یا تبدیل شدن اون به توده های جامدی از سلولا می شن که به هم می چسبن. این نوع رقیق کنندها بیشتر به شکل قرص هستن. بعضی از داروهای معروف در این دسته عبارتند از:

  • آپیکسابان (اِلیکوییس)؛
  • دابیگاتران (پراداکسا)؛
  • ادوکسابان (ساوایسا)؛
  • فونداپارینوکس (آریکسترا)؛
  • هپارین (فراگمین، اینوهپ و لُوِنوکس)؛
  • ریواروکسابان (زارلتو)؛
  • وارفارین (کومادین، جانتُوِن).

بقیه شکلای مختلف قوی تر این داروهای رقیق کننده خون به شکل آمپول یا از راه تزریق داخل وریدی در بیمارستان یا خونه تجویز می شن. معروف ترین اونا عبارتند از هپارین و فونداپارینوکس.

رقیق کننده خون؛ شکل های مختلف داروها و خوراکی هایی که خون رو رقیق می کنه  آموزشی

رقیق کننده خون؛ شکل های مختلف داروها و خوراکی هایی که خون رو رقیق می کنه  آموزشی

دسته دوم از داروهای رقیق کننده خون داروهای ضدپلاکت نامیده می شن. این داروها ذرات کوچیک خون به نام پلاکتا رو هدف می گیرن. اونا به شکل قرص وجود دارن.

اسم قرصای رقیق کننده خون (ضدپلاکتا):

  • آسپرین؛
  • کلوپیدوگرِل (پلاویکس)؛
  • دی پیریدامول (پرزانتین)؛
  • پراسوگرل (افینت).

داروهای رقیق کننده خون چیجوری عمل میکنن؟

داروهای رقیق کننده خون درواقع خون شما رو رقیق نمی کنن یا لختها رو نمی شکنن. اما از غلیظ تر شدن خون و تشکیل لختهای جدید جلوگیری می کنن؛ می تونن رشد لختهای فعلی رو کُند سازند.

بعضی از داروهای ضدانعقاد، این کار رو به وسیله مهار فعالیت ویتامین K کبد انجام میدن. بدن شما واسه ساخت پروتئینایی به نام فاکتورهای انعقادی به ویتامین K نیاز داره. اینا به سلولای خون و پلاکتا (ذرات کوچیک سلولای خون) کمک می کنن به همدیگه وصل شن.

داروهای ضدپلاکت مانع چسبیدن پلاکتا به همدیگه و به دیواره های رگای خونی می شن. این داروها ضعیف تر از داروهای ضدانعقادی هستن. اونا به جای درمون لختهای فعلی بیشتر واسه افرادی تجویز می شن که در خطر خطر تشکیل لختهای خون آینده قرار دارن.

چه کسائی به داروهای رقیق کننده خون نیاز دارن؟

هر سال حدود ۲ تا ۳ میلیون نفر، داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنن. اگه قبلا به یک حمله قلبی یا سکته ی مغزی دچار شدین، ممکنه به این داروها نیاز داشته باشین، چون می تونن خطر حمله قلبی یا سکته ی مغزی دوم رو در شما کاهش بدن.

اگه یک مریضی قلب یا عروق خونی، ریتم قلب بی نظم، لوپوس یا ترومبوز ورید عمقی دارین هم ممکنه به مصرف این نوع داروها نیاز داشته باشین (ترومبوز ورید عمقی یا DVT، یک نوع خطرناک از لخته ی خونه که بیشتر در پاها تشکیل می شه). کسائی که اضافه وزن دارن، اخیرا تحت عمل جراحی قرار گرفتن یا دریچه ی قلب مصنوعی دارن، احتمال تشکیل لختهای خون در اونا بیشتر می شه.

بعضی از افراد فقط به مدت چند ماه به این داروها نیاز دارن اما اگه مشکلات سلامتی طولانی (همیشگی) دارین، ممکنه لازم باشه هر روز از اونا استفاده کنین.

اگه به فیبریلاسیون دهلیزی گرفتار هستین، داروهای رقیق کننده خون می تونن از سکته ی مغزی شما جلوگیری کنن. این یکی از عادی ترین دلایلیه که پزشکان، این داروها رو تجویز می کنن.

خطرات و مشکلات رقیق شدن خون

رقیق کننده خون؛ شکل های مختلف داروها و خوراکی هایی که خون رو رقیق می کنه  آموزشی

لخته شدن خون همیشه چیز بدی نیس؛ وقتی جایی از بدن تون رو می بُرید، لخته شدن خون باعث می شه که زخم شما بسته شه و خون خیلی زیادی ازدست ندین. داروهای رقیق کننده خون از لخته شدن خون جلوگیری می کنن، پس در صورت مصرف این داروها حتی بریدگیا و جراحتای کوچیک هم بسیار بیشتر از حد عادی خونریزی می کنن.

شما باید هنگام شرکت در فعالیتایی که می تونن باعث هرگونه آسیب دیدگی شن، بسیار مراقب باشین. اگه افتادید یا به سرتون ضربه وارد شد، فورا با دکتر تون تماس بگیرین. حتی اگه پوست تون زخمی نشه، ممکنه دچار خونریزی داخلی شید.

اگه متوجه ی هر کدوم از علائم خونریزی غیرعادی شدید، بی معطلی به دکتر تون آگاهی بدین، مثل:

  • دوره های قاعدگی سنگین تر از حد عادی؛
  • وجود خون در ادرار یا مدفوع؛
  • خونریزی از بینی یا لثها؛
  • بالا آوردن خون با سرفه یا استفراغ؛
  • سرگیجه؛
  • ضعف؛
  • سردرد یا معده درد شدید.

در دوره مصرف داروهای رقیق کننده خون باید به چه نکاتی توجه کنیم؟

اگه از یک داروی ضدانعقادی مثل وارفارین استفاده می کنین، باید به طور منظم آزمایش خون بکنین تا دکتر تون بتونه در صورت ضرورت، دُز دارویتان رو تنظیم کنه. در مورد بقیه کارایی که باید واسه محافظت از خودتون در بین مصرف این دارو بکنین، از دکتر تون سؤال کنین. موقع انجام فعالیتایی که می تونن باعث آسیبای سر شن، مراقب باشین. هر نوع آسیب و ضربه در بین مصرف یک داروی رقیق کننده خون بسیار خطرناکه.

اگه در بین مصرف وارفارین دچار خونریزی خطرناک شید، پزشکان می تونن از ویتامین K به عنوان پادزهر یا ترکیبی از کنستانتره ی پیچیده ی پروترومبین (PCC) و پلاسمای تازه یخ زده واسه بند آوردن اون استفاده کنن. جدا از اینکه این، استفاده از ایداروسیزوماب (پراکس بایند) در شرایط لازم به خاطر برعکس کردن اثرات ضدانعقادی پراداکسا تأیید شده.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   راه هایی واسه کنترل خشم؛ چه جوری نگذاریم خشم ما رو کنترل کنه 

بقیه داروها و مکملای غذایی ازجمله داروهای بدون نیاز به نسخه می تونن با رقیق کنندهای خون تداخل داشته باشن. به تموم پزشکانی که به اونا مراجعه می کنین، ازجمله دندانپزشک تون بگید که یک داروی رقیق کننده خون مصرف می کنین. بدون اجازه اونا هیچ داروی جدیدی رو شروع نکنین.

و به یاد داشته باشین که رژیم غذایی شمام بسیار مهمه. بعضی مواد غذایی – مثل سبزیجات برگ دار سبز – شامل ویتامین K هستن. این می تونه داروهای رقیق کننده خون رو بی اثر (خنثی) کنه. در مورد رژیم غذایی تون با دکتر مشورت کنین.

خوراکیای رقیق کننده خون

بدن تون واسه محافظت از شما در برابر خونریزی، روش خاص خودشو داره. در بیشتر موارد توانایی خون شما واسه لخته شدن، چیز خوبیه اما لختهای خون در بعضی وقتا می تونن خطرناک باشن.

اگه مریضیای خاصی مثل ضربان قلب بی نظم یا مشکل قلب مادرزادی دارین یا اگه عملای جراحی خاصی مثل جراحی دریچه ی قلب انجام دادین، دکتر تون ممکنه یک داروی رقیق کننده خون واسه شما تجویز کنه. این مریضیا و عملای جراحی، احتمال تشکیل لختهای خون خطرناک رو افزایش میدن. اینجور لختهایی ممکنه باعث حمله قلبی یا سکته ی مغزی شن. داروهای رقیق کننده خون با کم شدن احتمال تشکیل لختهای خون، خطر حمله قلبی و سکته ی مغزی رو پایین میارن.

گروهی فکر می کنن که بعضی مواد موجود در طبیعت هم می تونن به کاهش خطر لخته شدن خون کمک کنن. بااین حال اونا تحت آزمایش قرار نگرفته و با داروهای رقیق کننده خون نسخه ای مقایسه نشده ان. بهتره در مورد علاجای طبیعی زیر که طبق گزارشا به رقیق کردن خون کمک می کنن، با دکتر تون صحبت کنین. هیچوقت اونا رو به جای داروی رقیق کننده خون یا به همراه اون مصرف نکنین.

در زیر، شما رو با چند رقیق کننده خون طبیعی آشنا می کنیم:

۱. زردچوبه

زردچوبه ادویه ی زردرنگیه که مدت هاست که در طب سنتی به کار میره. با توجه به یک مطالعه، ماده درمانی اصلی اون یعنی کورکومین از تجمع پلاکتا و تشکیل لختهای خون جلوگیری می کنه.

۲. زنجبیل

زنجبیل از خونواده زردچوبه و شامل سالیسیلاته. سالیسیلات، یک اسیده که در خیلی از گیاهان هست. استیل سالیسیلیک اسید که از سالیسیلات جدا می شه و معمولا آسپرین نامیده می شه، می تونه به پیشگیری از سکته ی مغزی کمک کنه. مواد غذایی شامل سالیسیلات مثل آووکادو، بعضی توتا، فلفل چیلی و گیلاس هم می تونن مانع لخته شدن خون شن. واسه اونکه مشخص شه اونا به اندازه داروهای نسخه ای مؤثر هستن یا نه، به تحقیقات بیشتری نیازه.

رقیق کننده خون؛ شکل های مختلف داروها و خوراکی هایی که خون رو رقیق می کنه  آموزشی

۳. دارچین

رقیق کننده خون؛ شکل های مختلف داروها و خوراکی هایی که خون رو رقیق می کنه  آموزشی

دارچین و سنا که هردو واسه یک خونواده ان، به طور گسترده در دسترس بوده و شامل کومارین هستن؛ کومارین یک ماده شیمیاییه که به عنوان یک ضدانعقاد قوی عمل می کنه. کومارین هنگامی که با دارچین و سنا مصرف شه، ممکنه موجب کاهش فشار خون شه و نا آرومی به دلیل آرتروز و بقیه مریضیای التهابی رو آرامش بده. بااین حال مطالعاتی که روی آدما انجام شده، هیچ مدرکی مربوط به رابطه دارچین با سلامتی آدم ارائه نمی ده.

رقیق کننده خون؛ شکل های مختلف داروها و خوراکی هایی که خون رو رقیق می کنه  آموزشی

موقع استفاده از دارچین به عنوان یک رقیق کننده خون، احتیاط کنین. بعضی تحقیقات نشون میدن که استفاده ی دراز مدت از دارچین در غذاها ازجمله چایا و نونای دارچینی می تونه باعث آسیبای کبدی شه.

۴. فلفلای کاین (هندی)

فلفلای هندی به دلیل مقدار بالای سالیسیلات موجود در اونا می تونن یک اثر رقیق کنندگی خون قوی روی بدن تون بذارن. فلفلای کاین می تونن به شکل کپسول مصرف شن یا خیلی راحت آسیاب شن و به عنوان ادویه در آشپزی به کار روند. فلفلای کاین جدا از اینکه رقیق کردن خون شما می تونن فشار خون بالا رو کم کنن و باعث افزایش گردش خون شن.

۵. ویتامین E

ثابت شده که ویتامین E، یک ضدانعقاد ملایمه.

بقیه مواد غذایی

اگه به مریضی قلبی عروقی یا مریضی قلبی و عروق خونی گرفتار هستین یا اگه می خواید به پیشگیری از اینجور مریضیایی کمک کنین، دکتر تون ممکنه یک رژیم غذایی سالم واسه قلب رو به شما پیشنهاد کنه. یک رژیم غذایی سالم واسه قلب شامل میوه ها و سبزیجات تازه، غلات ۱۰۰ درصد کامل، روغنای سالم، اجناس لبنی کم چرب یا بدون چربی و پروتئینای سالمه. این رژیم، غذاهای پُرچرب، پر از کلسترول و پر از شکر رو محدود می کنه. این نوع رژیم غذایی واسه سالم نگه داشتن شما و خون تون، ایده آله.

اگه کومادین (وارفارین) مصرف می کنین، بسیار مهمه که هر روز تقریبا همون مقدار غذاهای شامل ویتامین K استفاده کنین. ویتامین K بیش ازحد در رژیم غذایی شما ممکنه اثر کومادین رو کاهش بده. سبزیجات برگ دار سبز مثل بروکلی، کاهو و اسفناج پر از ویتامین K هستن.

بعضی گزارشا نشون دهنده آنند که بعضی مواد غذایی و نوشیدنیا می تونن به رقیق کردن خون کمک کنن. اونا عبارتند از:

  • سبزیجات مثل کاهو، گوجه فرنگی، بروکلی و پیاز؛
  • میوه ها مثل شکلای مختلف توت، انگور، گریپ فروت، آناناس و انار؛
  • آجیلای درختی مثل گردو، بادام درختی، فندق، بادام هندی، پسته و آجیل برزیلی؛
  • ماهی مثل ماهی خال مخالی، قزل آلا، شاه ماهی، ماهی تُن آلباکور و سالمون؛
  • نوشیدنیا مثل چای سبز، آب انگور، آب زغال اخته و آب آناناس؛
  • شکلات تلخ؛
  • سیر.

حرف آخر

داروهای طبیعی بسیاری واسه کاهش لخته شدن خون وجود دارن. مهمه به یاد داشته باشین که نباید اونا رو به جای داروهایی که دکتر تون تجویز کرده استفاده کنین و هیچوقت بدون اجازه دکتر تون هیچ یک از اونا رو با داروی رقیق کننده خون مصرف نکنین.

اجناس طبیعی و بعضی مواد غذایی می تونن با داروی نسخه ای شما تداخل داشته باشن. اونا ممکنه باعث رقیق شدن بیش ازحد خون شما شن و احتمال خونریزی رو افزایش بدن یا ممکنه داروهای نسخه ای شما رو بسته کنن و احتمال تشکیل لخته ی خون رو زیاد کنن.

همیشه قبل از امتحان کردن هر چیزی که می تونه روی سلامت تون اثر بزاره، با دکتر مشورت کنین.



 


دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید