رفتار شهروندی سازمانی چیه؟ این اصطلاح، یک اصطلاح روان شناسی فنی واسه تعریف یه سری از رفتارهای فردی به شکل گروه. رفتار شهروندی سازمانی اول به وسیله دنیس بخش (Dennis Organ) در سال ۱۹۸۸ این جور تعریف شد: «یک رفتار فردی که در سیستم رسمی پاداش دهی، هیچ پاداشی واسه اون در نظر گرفته نمی شه … اما ترکیب اون با همین نوع رفتارها در گروه، باعث اثر می شه.» در دنیای کار و کاسبی، رفتار شهروندی سازمانی با بهره وری در کار، اثر کارکنان و بقیه عواملی که می تونن در کوتاه مدت و دراز مدت روی کار و کاسبی اثر بذارن، رابطه تنگاتنگی داره. رفتارهای عادی شهروندی سازمانی در کسب وکار زمانی اتفاق میفته که کارکنان تو یه گروه جمع می شن تا به شکل منظم و دائم و یا موقتی و واسه فعالیتی مشخص، با هم همکاری داشته باشن. مثلا، کارکنان دپارتمان بازاریابی همیشه رفتار شهروندی سازمانی خود رو به نمایش می ذارن چون که همه در یک دپارتمان همکار هستن. کارکنانی که واسه یک فعالیت موقتی و خاص در کنار هم جمع می شن هم، هر چند واسه یه مدت محدود، رفتار شهروندی سازمانی از خود نشون میدن.

 

۵ نوع رفتار مشترک شهروندی سازمانی

در سال ۱۹۸۸ دنیس بخش در مطالعه خود روی رفتار شهروندی سازمانی، به تعریف ۵ رفتار مشترک پرداخت. اون در این مطالعه گفت که وقتی این رفتارهای مشترک به شکل گروه به نمایش گذاشته شن، بهره وری و اثر کار بالا خواهد رفت. با اینکه الان روان شناسان چندین و چند رفتار مشترک شهروندی سازمانی قطعی شناسایی کردن، اما ۵ رفتار تعریف شده به وسیله بخش در سال ۱۹۸۸ هنوزم بیشتر مورد توجه قرار می گیرن. این ۵ رفتار عبارتند از: نوع دوستی، احترام، جوانمردی، وظیفه شناسی و فضیلت اجتماعی.

نوع دوستی

رفتار شهروندی سازمانی چیه؟  آموزشی

به تمایل واسه کمک و مساعدت به بقیه بدون انتظار پاداش یا جبران مساعدت، «نوع دوستی» گفته می شه. نمونه عادی نوع دوستی در خارج از محیط کسب وکار اینه که مثلا شخصی به خاطر خرابی خودروی همسایه اونو به محل کارش برسونه و در قبال این کار انتظار پول بنزین یا کاری واسه جبران اونو نداشته باشه. در کار و کاسبی، رفتار نوع صمیمی به طور کل به کار یا پروژه ای در رابطه می شه که افراد روی اون کار می کنن. رفتار نوع صمیمی در گروه می تونه داوطلب شدن واسه کار روی پروژه ای خاص، کمک یا مساعدت داوطلبانه به بقیه کارکنان در انجام کارا و بقیه وظایف شون یا انجام داوطلبانه ی کارای دیگر واسه کمک به کاهش حجم کار بقیه کارکنان باشه. نوع دوستی در محیط کار باعث بالا رفتن بهره وری و اثر میشه، چون باعث تقویت رابطه خوب بین کارکنان می شه. نوع دوستی، استرس حجم کاری بقیه کارکنان رو کاهش و بهره وری اونا رو افزایش می ده.

رفتار شهروندی سازمانی چیه؟  آموزشی

احترام

به رفتار مؤدبانه و توجه کارانه نسبت به بقیه، «احترام» میگن. احترام در خارج از محیط کار شامل رفتارهایی مثل پرسیدن حال و احوال بقیه یا پرسیدن وضعیت سلامتی بچه همسایه می شه. در محیط کار و کاسبی، احترام به شکل رفتارهایی مثل جویا شدن در مورد موردی که یکی از همکاران قبلا اونو مطرح کرده بود، پرسیدن از یک همکار در مورد مشکلات کار پروژه یا مطلع ساختن همکاران در مورد تعهدات قبلی یا هرگونه مشکلی باشه که ممکنه باعث پایین اومدن حجم کاری اونا یا نبود حضور اونا در محیط کار شده. احترام نه تنها تعاملات اجتماعی مثبت بین کارکنان رو به وجود میاره و باعث بهتر شدن محیط کار می شه بلکه می تونه باعث کاهش استرسای کارکنانی شه که تواضع لازم واسه آگاهی دادن به همکاران شون در مورد مسائلی مثل غیبتای آینده از محیط کار و چیزای دیگه ای به جز اینا رو ندارن.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   رفتار درمانی و رویکردهای اون؛ این علاج واسه چه اختلالاتی مناسبه؟ 

جوانمردی

رفتار شهروندی سازمانی چیه؟  آموزشی

«جوانمردی» به معنی نبود نمایش رفتار منفی در هنگامیه که هیچی طبق برنامه پیش نرفته یا زمانی که چیزی ناراحت کننده، سخت، ناامید کننده یا منفی رخ می ده، تعریف می شه. در خارج از محیط کار و کاسبی، جوانمردی معمولا در مورد مسائل ورزشی رخ می ده، مثلا ناجوانمردی ممکنه زمانی اتفاق بیفته که وقتی تیم یک بازیکن فوتبال می بازه، شروع به ناسزاگویی و دعوا با هم تیمیای خود می کنه. در محیط کسب وکار، جوانمردی معمولا در مورد موضوعاتی مثل شکایت از کار، حجم کاری یا اتفاقات منفی در مورد کاره. مثلا فرض کنین کارمندی که به مقام بالادست خود پیشنهادی ارائه داده، در حالی که انتظار استقبال با آغوش گرم رو واسه خود تصور می کرد، با مخالفت روبرو می شه. این کارمند با مطرح نکردن شکایت درباره وضعیت موجود (در صحبت با بقیه کارکنان یا افرادی که ممکنه این رفتار رو به بقیه گزارش کنن)، از خود جوانمردی نشون می ده.

وظیفه شناسی

«وظیفه شناسی» رفتاریه که میزان قابل قبولی از خودکنترلی و نظم و انضباطی رو به نمایش می ذاره که بیشتر از کمه کم چیزای مهم مورد انتظار اون وضعیته. در محیط کار و کاسبی، وظیفه شناسی زمانی مشاهده می شه که یک کارمند نه تنها خواستهای کارفرمای خود مثل به موقع حضور داشتن و انجام به موقع وظایف رو برآورده می سازه بلکه پا رو از اونم بالاتر می ذاره. مثلا، بالاتر رفتن از انتظارات و پس نشون دادن وظیفه شناسی رو میشه در کارمندی دید که از پیش برنامه ریزی می کنه تا در آینده، خود و همکارانش با حجم کاری شدید روبرو نشن.

رفتار شهروندی سازمانی چیه؟  آموزشی

فضیلت اجتماعی

«فضیلت اجتماعی» یعنی رفتاری که یک فرد به نمایندگی از سازمان خود و در حمایت از سازمان در خارج از فضای رسمی نشون می ده. نمونه هایی از فضیلت مدنی در محیط کسب وکار عبارتند از بیان امتیازات و خوبیای محیط کار پیشه دوستان، اعضای خونواده و آشنایان، حضور در رویدادهای سازمان مثل رویدادهای خیریه یا مهمانیای جمع آوری کمک و در کل حمایت تموم قد از سازمان و تواناییای اون حتی در خارج از محیط کار. فضیلت مدنی حس اجتماعی و اتحاد رو در محیط کار ایجاد می کنه که با ارتقای کارکرد و افزایش رضایت شغلی در بین کارکنان رابطه مستقیمی داره. کارکنانی که پیوند نزدیکی با محیط کار خود برقرار می کنن، در مقایسه با کسائی که این حس اجتماعی رو به اشتراک نمی ذارن، دارای بهره وری و اثر بیشتری هستن.

رفتار شهروندی سازمانی چیه؟  آموزشی

منبع : businessnlpacademy.co.uk


دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید