اولین معنایی که با شنیدن عبارت رشد اقتصادی به ذهن می رسه، افزایش تولید کالا و خدمات و رونق بازار و بهبود وضعیت اقتصادی مردمه. ولی چه عواملی موجب رشد اقتصادی می شه و چیجوری میشه به رشدی پایدار رسید؟ اینجا به زبانی ساده و با استفاده از نمودار، عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی رو میگیم و به عواملی که مانع رشد اقتصادی می شن هم اشاره می کنیم.

رشد اقتصادی یعنی چه؟

رشد اقتصادی به دو معناست:

  1. طبق اولین و عادی ترین تعریف، رشد اقتصادی یعنی افزایش بازدهی اقتصاد، در طول دوره ای زمانی که کمه کم ۲ دوره ۳ ماه متوالیه.
  2. تعریف دوم رشد اقتصادی، یعنی افزایش چیزی که اقتصاد می تونه تولید کنه، در صورتی که از تموم منابع کم پیدا خود استفاده کنه. افزایش پتانسیل تولیدی اقتصاد رو میشه با استفاده از حرکتِ رو به بیرونِ منحنی امکانات تولید (PPF) اون اقتصاد، نشون داد.

آسونترین راه واسه نشون دادن رشد اقتصادی، تقسیم کردنِ تموم جنسا به دو دسته اصلیِ «جنسای مصرفی» و «جنسای سرمایه ای» است. جابه جاییِ رو به بیرونِ منحنی امکانات تولید به این معنیه که ظرفیت اقتصاد واسه تولید، زیاد شده.

رشد اقتصادی چیه و چه عواملی بر اون موثره؟  آموزشی

چه عواملی موجب رشد اقتصادی می شه؟

در منحنی امکانات تولید، رشد به عنوان افزایشِ بازدهیِ پنهون در طول زمان تعریف می شه و با تغییر جایِ رو به بیرون منحنی، نشون داده می شه. تغییر جایِ رو به بیرونِ منحنی امکانات تولید به این معنیه که ظرفیت تولیدِ تموم جنسا در اقتصاد، زیاد شده. این اتفاق زمانی رخ می ده که اقتصاد، به بعضی از موارد زیر، یا تموم این موارد پایبند شده باشه:

۱. اجرا فناوریای جدید

سرمایه گذاری روی فناوریای جدید، بازدهی پنهون واسه تموم جنسا و خدمات رو افزایش می ده؛ چون بدون شک فناوریای جدید مفیدتر از فناوریای قدیمی هستن. «مکانیزاسیون» گسترده در قرنای ۱۸ و ۱۹ به بریتانیا امکان داد تا مقادیر بزرگی از بازدهی رو از منابع تقریبا کمی به دست آورد و به اولین کشور صنعتی جهان تبدیل شه. در سالای گذشته، میزان رشد سریع چین، تا حد زیادی مدیون اجرا فناوریای جدید در فرایند تولیده.

اگه مقداری کم از منابع، به جنسای سرمایه ای اختصاص داده شه، اقتصاد رشد نمی کنه. ، به دلیل اینکه در طول زمان از ارزش سرمایه کم کرده می شه، بخشی از منابع باید به جنسای سرمایه ای اختصاص داده شه تا اقتصاد در اندازه فعلی خود بمونه و کوچیک تر نشه.

۲. تقسیم کار و تخصصی شدن وظایف

تقسیم کار (اختصاص دادنِ بخشای مختلف کار به افراد مختلف) یعنی چیجوری میشه تولید رو به وظایف مختلفی تقسیم کرد و امکان پیشرفت ماشین آلات رو واسه کمک به تولید جفت و جور نمود و زمینه ای رو درست کرد تا نیروی کار، در محدوده کوچیکی از کارا تخصص پیدا کنه. تقسیم کار و تخصصی شدن وظایف می تونه موجب رشد زیادی در ظرفیت تولیدی شه و منحنی امکانات تولید رو به طرف بیرون حرکت بده.

۳. اجرا روشای جدید تولید

روشای جدید تولید، موجب افزایش بازدهی پنهون می شه. مثلا، استفاده از کارِ گروهی در تولید وسایل نقلیه ی موتوری در ده ۱۹۸۰، موجب کاهش ضایعات شد و بهره وری رو تا حد قابل قبولی بهبود بخشید. استفاده ی گسترده از روشای تولیدی که به وسیله رایانه کنترل می شن مثل رباتیک، پتانسیل تولیدی خیلی از شرکتای تولیدی رو به طور زیادی افزایش داده.

۴. افزایش نیروی کار

افزایش نیروی کار به اقتصاد امکان می ده تا بازدهی پنهون ی خود رو زیاد کنه. این افزایش می تونه از راه رشد طبیعی جمعیت و در شرایطی ایجاد شه که میزان تولد، بیشتر از میزان مرگ و میره یا از راه مهاجرت خالص و در شرایطی ایجاد شه که میزان مهاجرت به داخل کشور، بیشتر از مهاجرت به خارج از اینه.

۵. کشف مواد ساده ی جدید

کشف منابع مهمی مثل نفت، ظرفیت تولیدی اقتصاد رو افزایش می ده.

جابجاییِ منحنی امکانات تولید به طرف داخل

زمانی منحنی امکانات تولید، به طرف داخل تغییر جای می ده که اقتصاد دچارِ زیان شده باشه، یا بعضی از منابع کم پیدا اون به پایان رسیده باشه. این مسئله موجب کاهش پتانسیل تولیدی اقتصاد می شه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   رهبری اخلاقی؛ استانداردهای اخلاقی خود رو بشناسین 

رشد اقتصادی چیه و چه عواملی بر اون موثره؟  آموزشی

در چه شرایطی منحنی امکانات تولید به طرف داخل حرکت می کنه؟

۱. تموم شدنِ منابع

اگه منابع مهم تجدیدناپذیر مثل نفت به پایان برسه، ظرفیت تولیدی اقتصاد کاهش پیدا میکنه. اگه روشای تولیدی فوق العاده موثری استفاده کرده شه یا کشور، در تولید کالا از منابع تجدیدناپذیر، بیشتر از حد تخصص یافته باشه، این اتفاق با سرعت بیشتری رخ می ده. در مقابل، رشد پایدار یعنی میزان رشد فعلی نباید به اندازه ای سریع باشه که نسلای آینده، از امتیازات منابع کم پیدا مثل منابع تجدیدناپذدیر و محیط زیستی پاک، محروم شن.

۲. نبود سرمایه گذاری

نبود سرمایه گذاری در سرمایه انسانی و سرمایه واقعی، واسه جبران کاهش ارزش، موجب کاهش ظرفیت اقتصاد می شه. سرمایه واقعی مثل ماشین آلات و لوازم، در اثر استفاده، کهنه و فرسوده می شه و بهره وری اون در طول زمان کاهش پیدا میکنه. با کم شدن بازدهی سرمایه واقعی، بهره وری نیروی کار هم کاهش پیدا میکنه. کیفیت و بهره وری نیروی کار هم به کسب مهارتای جدید بستگی داره. پس اگه اقتصادی روی نیروی انسانی و فناوری سرمایه گذاری نکنه، منحنی امکانات تولید اون به آرامی به طرف داخل حرکت می کنن.

۳. نابودی زیرساختا

درگیری نظامی در خیلی از موارد، موجب از بین رفتنِ کارخانه ها، مردم، ارتباطات و زیرساختا می شه.

۴. بلایای طبیعی

اگه فاجعه ای طبیعی مثل سونامی روز بوکس سال ۲۰۰۵ یا زلزله هائیتیِ سال ۲۰۱۰ رخ بده، منحنی امکانات تولید اقتصاد، به طرف داخل حرکت می کنن.

سرمایه گذاری و رشد اقتصادی

به تخصیص منابع محدود و کم پیدا به جنسای سرمایه ای (مثل ماشین آلات)، سرمایه گذاری واقعی گفته می شه.

واسه رسیدن به رشد بلندمدت، اقتصاد باید از بیشتر منابع سرمایه ای خود واسه تولید جنسای سرمایه ای استفاده کنه. پس در کوتاه مدت، استانداردهای زندگی کاهش پیدا میکنه، چون منابع کمتری به جنسای مصرفی و مصرف خصوصی اختصاص پیدا میکنه. ولی افزایش سرمایه گذاری روی جنسای سرمایه ای، رسیدن به بازدهی بیشتری از تولید جنسای مصرفی در بلندمدت رو ممکن می کنه. یعنی این فداکاری کوتاه مدت موجب می شه که استانداردهای زندگی در آینده، افزایش بیشتری یابد. به خاطر این اقتصادها باید بینِ وجود سطح بالایی از مصرف در کوتاه مدت و در بلندمدت، یکی رو انتخاب کنن.

سرمایه گذاری

اگه اقتصادی انتخاب کنه که جنسای سرمایه ای بیشتری رو در مقایسه با جنسای مصرفی تولید کنه (نقطه A در نمودار)، رشد اون بیشتر از زمانی هستش که منابع بیشتری رو به تولید جنسای مصرفی اختصاص داده (نقطه B در نمودار زیر).

رشد اقتصادی چیه و چه عواملی بر اون موثره؟  آموزشی

اینجا بده -بستانی بین کوتاه مدت و بلندمدت هست. اقتصاد باید در کوتاه مدت، از منابع واسه تولید سرمایه (به جای جنسای مصرفی) استفاده کنه. در این حالت، در کوتاه مدت استانداردهای زندگی کاهش پیدا میکنه، چون منابع کمتری به جنسای مصرفی و مصرف خصوصی اختصاص پیدا میکنه. ولی در بلندمدت، افزایش سرمایه گذاری روی جنسای سرمایه ای، موجب می شه که بازدهی تولید جنسای مصرفی، زیاد شه. یعنی تحمل این دوره کوتاه مدتِ کاهش استانداردهای زندگی به دلیل افزایش سرمایه گذاری روی جنسای سرمایه ای موجب می شه که در آینده، استانداردهای زندگی افزایش بیشتری یابد (در مقایسه با شرایطی که در اون، بیشتر منابع، به جنسای سرمایه ای اختصاص داده نشده باشه).

رشد نامتقارن

رشد نامتقارن، یعنی اقتصاد به دلیلِ افزایش بهره وری در یکی از بخشای اقتصاد، رشد کنه. مثلا، بهبود در فناوری استفاده شده در صنعت Y (مثلا صنعت تولید وسایل نقلیه ی موتوری) رو که در مورد صنعت X (مثلا صنعت تولید مواد غذایی) ایجاد نشده، میشه با جابه جایی رو به بیرونِ منحنی امکانات تولید، فقط از محور Y نشون داد.

رشد اقتصادی چیه و چه عواملی بر اون موثره؟  آموزشی

جابه جایی عوامل تولید

اگه نیروی کار یا بقیه منابع، از یک بخش به بخش دیگری منتقل شن، وضعیت منحنی امکانات تولید تغییر می کنن و بیشترین حد بازدهی در صنعتی که منابع رو دریافت کرده زیاد می شه و بیشترین حد بازدهی در صنعتی که منابع رو از دست داده، کاهش پیدا میکنه.

منبع : economicsonline

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید